LDL versus ApoB: wanneer welke meting?

In één zin

LDL meet cholesterol-volume. ApoB meet deeltjes-aantal. Voor de meeste mensen vertellen ze hetzelfde verhaal; bij verhoogde triglyceriden, diabetes of metabool syndroom geeft ApoB een nauwkeuriger beeld van risico.

Een LDL-meting zegt hoeveel cholesterol er in de deeltjes zit. Een ApoB-meting zegt hoeveel deeltjes er zijn. Voor een stapelend slagaderwand-proces telt vooral het aantal deeltjes — elke deeltje kan op zich schade veroorzaken, ongeacht hoeveel cholesterol erin zit.

4.2Waarom kunnen LDL en ApoB iets anders zeggen?

Niet alle LDL-deeltjes zijn even groot. Sommige mensen hebben relatief weinig, grote, "fluffy" LDL-deeltjes. Andere mensen hebben juist veel kleine, dichte LDL-deeltjes — vaak in een profiel met verhoogde triglyceriden, diabetes of metabool syndroom.

Tien grote deeltjes kunnen samen evenveel cholesterol bevatten als veertig kleine deeltjes — dezelfde LDL-waarde, maar vier keer zoveel deeltjes. Voor je vaatwand telt het deeltjes-aantal.

"Elk LDL-, VLDL- en Lp(a)-deeltje draagt precies één ApoB-eiwit aan zijn buitenkant. Daardoor is een ApoB-waarde een directe telling van het aantal atherogene deeltjes in je bloed."

uit: Sniderman et al., JAMA Cardiology 2019

4.3Voor welke profielen voegt ApoB iets toe?

Voor de meeste mensen met een normale LDL en geen onderliggende stofwisselingsstoornis vertellen LDL en ApoB ongeveer hetzelfde verhaal. ApoB wordt waardevoller bij:

1 Verhoogde triglyceriden — Boven 1,7 mmol/L. De LDL-berekening via Friedewald wordt minder nauwkeurig, en je hebt vaker veel kleine LDL-deeltjes.
2 Diabetes type 2 — Typisch profiel met meer kleine, dichte LDL-deeltjes. ApoB onderschat risico minder vaak.
3 Metabool syndroom — Combinatie van overgewicht, bloeddruk, glucose en triglyceriden. Hier zegt ApoB meer dan LDL.
4 Onder statine — LDL kan fors gedaald zijn maar het deeltjes-aantal nog relevant verhoogd zijn (residual risk).

4.4Wat is discordantie?

Discordantie tussen LDL en ApoB betekent: de twee waardes geven een verschillend signaal. Twee veelvoorkomende vormen:

Patroon 1

Lage LDL, hoge ApoB

Veel kleine deeltjes, vaak bij metabool syndroom. Risico is hoger dan LDL alleen suggereert.

Patroon 2

Hoge LDL, lage ApoB

Minder deeltjes maar groter, vaak in een normaal triglyceriden-profiel. Risico is lager dan LDL alleen suggereert.

Bij discordantie heeft ApoB doorgaans betere prognostische waarde dan LDL.

4.5Hoe vraag je een ApoB-meting aan?

In Nederland kan je huisarts ApoB toevoegen aan een lipidenpaneel als er een medische aanleiding is — bijvoorbeeld bij een atypisch profiel, diabetes, of een familiair risico. Vergoeding hangt af van indicatie en je zorgverzekering.

Voor een ApoB-meting hoef je niet nuchter te zijn. Dat maakt het laagdrempelig om aan een routine-bloedafname toe te voegen.

4.6Welke streefwaardes geldt voor ApoB?

ApoB werkt parallel aan LDL: hoe hoger, hoe groter het risico. Globale referentiepunten:

Algemeen

ApoB < 0,9 g/L

In lijn met algemeen risico-doel.

Hoog risico

ApoB < 0,8 g/L

Bij hoog risico of doorgemaakte HVZ.

Zeer hoog risico

ApoB < 0,65 g/L

Parallel aan LDL < 1,4 mmol/L (ESC).

Lees de hoofdpillar op apob.nl →

Bronnen

[1] Sniderman AD et al. Apolipoprotein B Particles and Cardiovascular Disease: A Narrative Review. JAMA Cardiology 2019;4(12):1287-1295.
[2] Mach F. et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J. 2020;41(1):111-188.
[3] NHG-Werkgroep CVRM. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84). Versie 2024. Hoofdstuk over alternatieve markers.