LDL-normaalwaardes per leeftijd en risico

In één zin

Voor cholesterol bestaat geen biologische 'normaalwaarde'. NHG en ESC werken met streefwaardes per risicocategorie — gemiddeld risico onder 2,6 mmol/L, zeer hoog risico onder 1,4 mmol/L.

Wat als gezond geldt, hangt af van wat je vaatwand op lange termijn aankan — en dat verschilt per risicoprofiel. De Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG) en de European Society of Cardiology (ESC) gebruiken daarom streefwaardes, geen 'normaalwaardes'.

2.2NHG-streefwaardes

De NHG-Standaard CVRM hanteert drie hoofdcategorieën:

Geen hart- en vaatziekte, gemiddeld risico

< 2,6 mmol/L

Hoog risico zonder hart- en vaatziekte

< 2,6 mmol/L (intensiveren bij persisterend hoog risico)

Vastgestelde hart- en vaatziekte

< 1,8 mmol/L

Risico wordt bepaald aan de hand van leeftijd, geslacht, roken, bloeddruk, totaal-cholesterol/HDL-ratio en eventuele diabetes — via een SCORE2-tabel die je huisarts gebruikt.

2.3ESC 2021-streefwaardes

De Europese richtlijn werkt met een vier-categorie-indeling die iets strenger is dan de NHG, vooral bij hoog risico:

Laag risico

< 3,0 mmol/L

Matig risico

< 2,6 mmol/L

Hoog risico

< 1,8 mmol/L (en ≥ 50% reductie)

Zeer hoog risico (incl. doorgemaakt incident)

< 1,4 mmol/L (en ≥ 50% reductie)

In Nederland volgt je huisarts in de basis NHG. Internisten en cardiologen verwijzen vaker naar ESC, vooral bij familiaire hypercholesterolemie of na een incident.

2.4Hoe weet ik in welke categorie ik val?

Je huisarts plaatst je waarde naast je risicoprofiel. Globaal:

1 Geen voorgeschiedenis — geen familiaire belasting, normale bloeddruk, niet roken, geen diabetes — meestal in de laag-risico-categorie.
2 Type-2-diabetes — verhoogt je risicocategorie automatisch; bij langer bestaande diabetes plaatst ESC je in de hoog- of zeer-hoog-categorie.
3 Familiaire hypercholesterolemie — vaak vermoed als je LDL boven 5,0 mmol/L is en er hartproblemen voorkomen in de familie. Plaatst je in zeer-hoog-risico ongeacht SCORE2.
4 Doorgemaakt incident — hartinfarct, beroerte of vaatprobleem — zeer-hoog-risico, ongeacht overige factoren.

2.5Wanneer is LDL alleen niet voldoende?

Bij een aantal profielen geeft LDL een onvolledig beeld:

Verhoogde triglyceriden — vertekent berekende LDL (Friedewald-formule).
Diabetes en metabool syndroom — meer kleine, dichte LDL-deeltjes.
Hoge Lp(a) — niet zichtbaar in standaard LDL-meting.
Statinegebruik dat LDL fors verlaagt — restrisico kan onderschat worden.

In deze situaties kan je arts een ApoB- of non-HDL-cholesterol-meting toevoegen. Lees op de pagina LDL versus ApoB waarom.

Volgende: 03 — LDL verlagen →

Bronnen

[1] NHG-Werkgroep CVRM. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84). Versie 2024.
[2] Visseren FLJ et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. Eur Heart J. 2021;42(34):3227-3337.
[3] Mach F. et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J. 2020;41(1):111-188.